Toplumsal Beklentiler Bağlamında Benlik Sunumu: Goffman’ın Dramaturjik Kuramı Çerçevesinde Sırça Fanus

Özet

Bu çalışmada, toplumsal beklentilerin bireyin benlik sunumu üzerindeki etkisi, Erving Goffman’ın dramaturjik kuramı çerçevesinde Sylvia Plath’ın Sırça Fanus romanı üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, bireyin toplumsal normlara uyum sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği benlik sunumlarının, içsel benliğiyle çatıştığı durumlarda ortaya çıkan psikolojik gerilimleri analiz etmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmış; roman, ön sahne, arka sahne, rol mesafesi ve izlenim yönetimi kavramları doğrultusunda değerlendirilmiştir. İnceleme sonucında, romanın başkarakteri Esther Greenwood’un toplumsal beklentilere ve cinsiyet rollerine uygun bir performans sergilemeye çalışırken kendi benliğiyle yabancılaşma yaşadığı görülmüştür. Esther’in ön sahnede başarılı, uyumlu ve toplumsal olarak kabul gören bir kimlik sunmasına karşın, arka sahnede yoğun bir kimlik çatışması ve yabancılaşma deneyimlediği belirlenmiştir. İzlenim yönetimi araçlarının reddedilmesiyle birlikte performansın sürdürülemez hale geldiği ve benlik sunumunun bir çöküş sürecine girdiği tespit edilmiştir. Bulgular, Goffman’ın dramaturjik yaklaşımının toplumsal performanslar ile bireysel çatışmalar arasındaki ilişkiyi açıklamada işlevsel bir kuramsal çerçeve sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte çalışma, benlik çözülmesi ve psikolojik yabancılaşma süreçlerinin yalnızca sosyolojik yaklaşımlarla açıklanmasının sınırlı kalabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study examines the impact of social expectations on self-presentation through Sylvia Plath’s novel The Bell Jar within the framework of Erving Goffman’s dramaturgical theory. The primary aim of the study is to analyze the psychological tensions that emerge when individuals’ self-presentations, performed in order to conform to social norms, conflict with their inner selves. Content analysis, one of the qualitative research methods, was employed in the study; the novel was evaluated in line with the concepts of front stage, back stage, role distance, and impression management. As a result of the analysis, it was observed that the novel’s protagonist, Esther Greenwood, experiences alienation from her own self while attempting to deliver a performance aligned with social expectations and gender roles. It was determined that although Esther presents a successful, harmonious, and socially approved identity on the front stage, she experiences intense identity conflict and alienation on the back stage. It was identified that with the rejection of impression management tools, the performance becomes unsustainable and self-presentation enters a process of collapse. The findings demonstrate that Goffman’s dramaturgical approach offers a functional theoretical framework for explaining the relationship between social performances and individual conflicts. However, the study also reveals that explaining the processes of self-collapse and psychological alienation solely through sociological approaches may remain limited.

Yazarlar

Selin Deniz Kılıç, Hanife AKGÜL

Anahtar Kelimeler

benlik sunumu, dramaturjik kuram, Erving Goffman, sırça fanus, izlenim yönetimi

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderim Tarihi

29 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Cilt

13

Sayı

5

Yıl

2026

Sayfa

43-51

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

8

İndirme

1

DOI

10.555740/journal.v13.i5.3

Dosyalar