Toplumsal Beklentiler Bağlamında Benlik Sunumu: Goffman’ın Dramaturjik Kuramı Çerçevesinde Sırça Fanus

Abstract

Bu çalışmada, toplumsal beklentilerin bireyin benlik sunumu üzerindeki etkisi, Erving Goffman’ın dramaturjik kuramı çerçevesinde Sylvia Plath’ın Sırça Fanus romanı üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, bireyin toplumsal normlara uyum sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği benlik sunumlarının, içsel benliğiyle çatıştığı durumlarda ortaya çıkan psikolojik gerilimleri analiz etmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmış; roman, ön sahne, arka sahne, rol mesafesi ve izlenim yönetimi kavramları doğrultusunda değerlendirilmiştir. İnceleme sonucında, romanın başkarakteri Esther Greenwood’un toplumsal beklentilere ve cinsiyet rollerine uygun bir performans sergilemeye çalışırken kendi benliğiyle yabancılaşma yaşadığı görülmüştür. Esther’in ön sahnede başarılı, uyumlu ve toplumsal olarak kabul gören bir kimlik sunmasına karşın, arka sahnede yoğun bir kimlik çatışması ve yabancılaşma deneyimlediği belirlenmiştir. İzlenim yönetimi araçlarının reddedilmesiyle birlikte performansın sürdürülemez hale geldiği ve benlik sunumunun bir çöküş sürecine girdiği tespit edilmiştir. Bulgular, Goffman’ın dramaturjik yaklaşımının toplumsal performanslar ile bireysel çatışmalar arasındaki ilişkiyi açıklamada işlevsel bir kuramsal çerçeve sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte çalışma, benlik çözülmesi ve psikolojik yabancılaşma süreçlerinin yalnızca sosyolojik yaklaşımlarla açıklanmasının sınırlı kalabileceğini ortaya koymaktadır.

Authors

Selin Deniz Kılıç, Hanife AKGÜL

Keywords

benlik sunumu, dramaturjik kuram, Erving Goffman, sırça fanus, izlenim yönetimi

Publication Information

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

July 29, 2026

Accepted Date

September 28, 2026

Volume

13

Issue

5

Year

2026

Pages

43-51

Language

Turkish

Status

Published

Views

8

Downloads

1

DOI

10.555740/journal.v13.i5.3

Files