Hakemli • Açık Erişim • Bilimsel Yayın ISSN 2148-5518

Route Education and Social Science Journal

Ateizm, Deizm ve Gayesellik Üzerine

Route Education and Social Science Journal

Özet

Bu çalışma, materyalist-ateist ve deist ontolojilerin kâinattaki düzen, enformasyon ve gayeliliği (teleoloji) açıklamaktaki mantıksal ve bilimsel yetersizliklerini ortaya koymayı ve ‘Kayyûmiyet’ merkezli bütünsel bir teistik paradigmayı temellendirmeyi amaçlamaktadır. Makalede, bilimsel inceleme alanlarında metodolojik parçalanmaya (parçacı/marjinal yaklaşımlar) karşılık; analitik mekanikteki ‘En Küçük Eylem İlkesi’, ‘Kozmolojik İnce Ayar (10¹⁰ ¹²³)’ ve kuantum alan teorisindeki Noether Teoremi gibi temel korunum yasaları bütünsel bir rasyonalite çerçevesinde ele alınmaktadır.
Ateizmin maddeden şuur, niyet ve gaye türetme iddiası formel mantığın Özdeşlik (A ≡ A) ve Yeter Sebep (A → B) ilkeleri gereğince reddedilirken, deizmin ‘saati kurup bırakan Tanrı’ modeli ise varlığın anlık ontolojik bağımlılığı ve sürekli muhafazası karşısında çökertilmektedir. Tikel marjinalitelerden tümel amaca ulaşan bu bütünsel kanıt yöntemi, kâinattaki teleolojinin tek bir Mutlak İlim, trilyonlarca imkân arasından hikmetle tercih yapan mutlak bir İrade ve varlığı her an ayakta tutan Sürekli Yaratıcı’yı (Kayyûm) zorunlu kıldığını kanıtlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, kâinattaki bütünsel gayeyi İslâm akâidindeki Tevhid ve Kayyûmiyet ilkeleri ile formel mantık zemininde sentezleyerek teistik bir ispat modeli sunmaktadır.

Abstract

This study aims to demonstrate the logical and scientific inadequacies of materialist-atheistic and deistic ontologies in accounting for order, information, and teleology in the cosmos, while establishing a holistic, standard-setting teistic paradigm centered on continuous creation (Qayyumiyyah). Rather than relying on methodological reductionism or isolated marginalities, the paper analyzes fundamental conservation laws and systemic dynamics—such as the Principle of Least Action in analytical mechanics, cosmological fine-tuning (10¹⁰ ¹²³), and symmetry principles via Noether's Theorem—within a unified framework of rationality.
Applying formal logic, specifically the Law of Identity (A ≡ A)and the Principle of Sufficient Reason (AB), the claim that subjective consciousness, intent, and purpose can emerge from inert matter is refuted, marking the collapse of the atheistic paradigm. Concurrently, the deistic notion of a passive primary cause is dismantled by demonstrating the physical and ontological moment-to-moment dependence of material reality. By synthesizing holistic physical evidence with classical formal logic and Islamic theology (aqidah), the article establishes that cosmic teleology rationally mandates an Omniscient, Volitional, and Continually Sustaining Creator.

Yazarlar

Ahmet Kavlak

Anahtar Kelimeler

Teleoloji, Kayyûmiyet, Ateizm Reddiyesi, Deizm Reddiyesi, Bütünsel Kanıt, Formel Mantık, Yeter Sebep İlkesi.

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi
18 Kasım 2026
Gönderim Tarihi
28 Ekim 2026
Kabul Tarihi
18 Kasım 2026
Cilt
13
Sayı
6
Yıl
2026
Sayfa
75-88
Dil
Türkçe
Durum
Yayınlandı
Görüntülenme
5
İndirme
0

Dosyalar

PDF indir

Atıf ve İndeksleme Bilgileri

Bu bilgiler akademik indeksler, atıf yöneticileri ve sosyal medya paylaşım araçları için hazırlanmıştır.

PDF URL: https://ressjournal.com/public/galley-download.php?id=4961

X Facebook LinkedIn WhatsApp E-posta