İLKOKULLARDA ETİK LİDERLİK ÖĞRETMENLERİN ADALET, EŞİTLİK VE KATILIMCI YÖNETİM BEKLENTİLERİ

Özet

Bu araştırmanın amacı, ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarına ilişkin algılarını; öğretmenlerin etik liderlikten beklentileri, mesleki yaşamlarında karşılaştıkları etik dışı davranışlar ve yöneticilerin karar verme süreçlerine ilişkin önerileri bağlamında incelemektir. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında durum çalışması olarak desenlenmiştir. Çalışma grubunu 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Balıkesir il merkezindeki devlet ilkokullarında görev yapan 42 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, uzman görüşü ve pilot uygulama sonrasında son biçimi verilen 15 açık uçlu sorudan oluşan yazılı görüşme formu aracılığıyla toplanmış; içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin etik liderliği öncelikle adalet, eşitlik, dürüstlük, tarafsızlık ve sorumlulukla ilişkilendirdiğini göstermektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu meslek yaşamlarında en az bir etik dışı davranışla karşılaştığını belirtmiş; ayrımcılık bu deneyimler içinde en sık ifade edilen sorun olmuştur. Buna karşılık mevcut okul yöneticileri genel olarak etik ve başarılı değerlendirilmiş; etik liderlik becerilerinin eşit ve adil tutum, birleştirici ve motive edici davranışlar ile mesleki-idari sorumlulukların yerine getirilmesi üzerinden anlamlandırıldığı görülmüştür. Öğretmenlerin yöneticilere yönelik önerileri, karar süreçlerinde öğretmen görüşlerinin alınması, karar gerekçelerinin açıklanması, farklı çözüm seçeneklerinin değerlendirilmesi ve yeniliklere açık olunması üzerinde yoğunlaşmıştır. Araştırma, etik liderliğin okul bağlamında yalnızca bireysel ahlaki özelliklerden ibaret görülmediğini; adil işlem, ayrımcılıktan kaçınma, öğretmen sesine alan açma ve hesap verebilir karar verme pratikleriyle somutlaştığını ortaya koymaktadır. Bulgular, etik liderlik gelişim programlarının adalet, katılım ve şeffaflık ekseninde tasarlanması gerektiğine işaret etmektedir.

Abstract

This study examines primary school teachers’ perceptions of school administrators’ ethical leadership, with particular attention to teachers’ expectations, experiences of unethical practices, and recommendations for managerial decision-making. Designed as a qualitative case study, the research involved 42 teachers working in public primary schools in the city center of Balıkesir, Türkiye, during the 2023–2024 academic year. Data were collected through a written open-ended interview form consisting of 15 questions, finalized after expert review and pilot testing, and analyzed using content analysis. Findings indicate that teachers primarily associate ethical leadership with fairness, equality, honesty, impartiality, and responsibility. A substantial majority reported having encountered at least one unethical behavior during their professional lives, with discrimination emerging as the most frequently mentioned concern. At the same time, current school administrators were generally evaluated as ethical and successful. Ethical leadership was described through equitable treatment, unifying and motivating conduct, and fulfillment of professional and administrative responsibilities. Teachers’ recommendations emphasized incorporating teacher voice into decision-making, explaining the rationale behind decisions, considering alternative solutions, and remaining open to innovation. The study suggests that ethical leadership in schools is perceived not merely as a set of personal moral qualities but as a pattern of organizational practices manifested through procedural fairness, non-discrimination, participative decision-making, transparency, and accountability. These findings support the development of leadership preparation and professional learning programs centered on fairness, participation, and transparent decision processes.

Yazarlar

Sibel GÜVEN, MURAT GÜNDÜZ

Anahtar Kelimeler

etik liderlik, okul yöneticisi, öğretmen görüşleri, örgütsel adalet, katılımcı yönetim

Yayın Bilgileri

Yayın Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderim Tarihi

1 Eylül 2026

Kabul Tarihi

28 Eylül 2026

Cilt

13

Sayı

5

Yıl

2026

Sayfa

65-79

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

1

İndirme

3

DOI

10.555740/journal.v13.i5.5

Dosyalar