Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


TARİHİ TÜRK LEHÇELERİNDE VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE GENİŞ ZAMAN ÜZERİNE BİR İNCELEME
(AN EXAMINATION ON SIMPLE PRESENT TENSE IN HISTORICAL TURKISH DIALECTS AND TURKEY TURKISH )

Yazar : Metin DEMİRCİ  & Dursun KIRMIT  
Türü :
Baskı Yılı : 2016
Sayı : 10
Sayfa : 51-85
7008    2357


Özet
Bu çalışmada geniş zaman eklerinin tarihi Türk lehçelerinde ve Türkiye Türkçesinde kullanımı ele alınmıştır. Geniş zaman eki olarak kullanılan -r, -Ar, -Ir ve -Ur eklerinin geniş zamanı karşılamakla birlikte anlam kayması yoluyla diğer kipleri karşılaması üzerinde durulmuş; -r, -Ar, -Ir ve -Ur eklerinin aynı zamanda yapım eki olarak kullanımı örneklerle izah edilmiştir. Ayrıca “tur-” fiili ile -ur ekinin beraber kullanıldığında geniş zaman yerine başka zamanların teşkilinde görev aldığı görülmüştür: -gU turur kalıbının Karahanlı Türkçesinde gelecek zamanın oluşumunda kullanıldığı; Harezm Türkçesinde -A/-U turur kalıbının şimdiki zaman eki olarak kullanıldığı; -p, -Ip, -Up turur kalıbının az rastlanmakla beraber öğrenilen geçmiş zamanı ve görülen geçmiş zamanı karşıladığı; -GU turur kalıbının gelecek zaman eki olarak kullanıldığı; Kıpçak Türkçesinde -p, -Ip, -Up turur/-ptur kalıbının öğrenilen geçmiş zamanı karşıladığı; A/ -y turur, -A/-y dIr

Anahtar Kelimeler
Geniş zaman, -r, -Ar, -Ir ve -Ur ekleri, turur yapısı

Abstract
In this study, the use of the present tense suffixes in the historic Turkish dialects and Turkey Turkish was discussed. Used as the present tense suffix, the suffixes of -r, -Ar, -Ir and - Ur not only correspond to the present tense, but also correspond to other modals through semantic shift. This is emphasized; the usage of the suffixes of -r, -Ar, -Ir and - Ur as derivational affixes were explained through examples. In addition, when the verb "tur-" is used together with the suffix of -ur, it is seen that it is functional in the formation of other tenses instead of present time: that the structure of -gU turur is used in the formation of the future tense in Karahanlı Turkish; that the structure of -A/-U turur is used as the suffix of present progressive tense in Khwarezm Turkish; that the structure of -p, -Ip, -Up turur corresponds , although used rarely, to learned past tense and experienced past tense; that the structure of -GU turur is used as the suffix of future tense; that the structure of -p, -Ip, -Up turur/-ptur corresponds to learned past tense in Kipchak Turkish; that the structure of A/ -y turur/ -A/-y dIr

Keywords
Present tense, the suffixes of -r, -Ar, -Ir and -Ur, the structure of “turur”

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Duyurular

     

    Değerli Bilim İnsanları,

    Dergimizin sponsorluğunu  yaptığı "BABİR CONGRESS"; Ağustos 2020 tarihlerinde Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi ile EKG-BABIR ev sahipliğinde Insani Bilimler -4 Sempozyumu Ankara Anadolu Termal Esenboğa Otel'de gerçekleştirilecektir. 

    www.babir.org

    Dergimiz, yılda 12 defa  düzenli olarak yayınlanmaktadır. 

    Değerli Bilim İnsanları,

    RessJournal'un 7/6 Haziran sayısı yayınlamıştır. Temmuz 2020 sayısı için nitelikli çalışmalarınızı bekler, çalışmalarınızda kolaylıklar dileriz.

     

     



Adres :Kemalpaşa Cd Arıtman Apt K.1 N.1 Antakya / HATAY
Telefon : Faks :
Eposta :ressjournal@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri